«ذوالفقار» شمشيري شگرف است که ابتدا متعلق به رسول اکرم ‏صلي الله عليه وآله بود و آن حضرت در جنگ احد وقتي که شمشير علي بن ابي‏طالب‏ عليه السلام در گرماگرم نبرد شکست، آن را به او بخشيد.در وجه تسميه اين شمشير گفته‏ اند: پشت آن خارهاي پست و بلندي مانند ستون فقرات آدمي داشته است. [1] .البته برخى به خطا تصور میكنند كه «ذوالفقار»؛ يعنى، شمشيرى كه دو تيغه دارد و بر همين اساس، در نقاشیها و حتى فيلم‏ها، آن را دو تيغه نشان میدهند.اين شمشير سپس به امام حسن و بعد از او به امام حسين‏ عليه السلام و سرانجام به حضرت مهدي‏ عليه السلام به ارث رسيد. [6] .از حضرت صادق‏ عليه السلام درباره وجه تسميه آن به ذوالفقار پرسيدند، حضرت‏ عليه السلام فرمود: زيرا اميرالمؤمنين‏ عليه السلام ضربتي با آن به هيچ کس نزد، مگر آنکه در دنيا از حيات «افتقار» (محروميت) پيدا کرد و در آخرت از بهشت» .

ازامام صادق‏ عليه السلام نقل شده است: «... وَسَيْفُهُ سَيْفُ رَسُول اللَّه‏ صلي الله عليه وآله ذُوالفَقار...»
و شمشير [آن حضرت هنگام ظهور] همان شمشير پيامبرصلي الله عليه وآله ذوالفقار است». [10] .

[1] ر.ک: علل‏الشرايع، ج 1، ص 160

[6] ر.ک: من لايحضره‏الفقيه، ج 4، ص 418

[10] الغيبة، ص 307، ح 2.